Hipersplenizm - Splenomegali Nedir? Nedenleri - Tedavi

Hipersplenizm Nedir

Normal dalak mononükleer fagositik sistemden çok zengin, antijeni gören hücre sisteminin bulunduğu ve antikor sentezinin yapıldığı önemli bir organdır. Dalak normal fiz­yolojik şartlarda önemli bir filtrasyon görevi yapmaktadır.

 

Fagositik hücreler yabancı maddeleri ve hatalı hücreleri ortamdan kaldırmaktadır. Dalakta ki kan akımının %5 ile %10′u kırmızı pulpaya yönlenmekte ve akım sırasında makrofajlardan zengin bölgelerden geçerken filtrasyon ol­maktadır. Takiben kan akımı, 1-3 mm çapında çok dar ara­lıklardan geçerek venöz sinüslere geçmektedir.

 

Kanın bü­yük kısmı arteriolleri venöz sinüslere bağlayan endotel ile döşeli damarlara akmaktadır. Normal şartlarda eritrositler dalakta depolanmazlar, trombositlerin üçte biri ve dola­şımda ki nötrofillerin de büyük bir bölümü geçici olarak da­lakta sekestre olurlar. Kırmızı pulpada kan akımının yavaş oluşu nedeniyle dalaktaki makrofajlar, antikor veya kompleman ile kaplı hücreler, mikroorganizmalar ve diğer yabancı maddeler ile uzun süre temas etme imkanı bulurlar.

 

Hipersplenizm Nedenleri

Antikorla kaplı hücrelerin dalakta makrofajlar tarafından tutulması ve fagosite edilmesi sonucunda semptomatik sitopeniler ortaya çıkabilir. Dalak fagositik aktivitesinde ki artmaya paralel olarak tedricen büyümeye başlar ve anormal hücrelerin eliminasyonu yanında, zaman içinde nor­mal kan hücrelerinin de sekestrasyonu ve dolaşımdan uzaklaştırılmaları izlenebilir.

 

Splenomegali Nedir

Splenomegali değişik hastalıklara ikincil olarak gelişir.

Splenomegali varlığında toplam trombositlerin %90′ınm büyüyen dalak içinde sekestrasyona uğrayabile­ceği anlaşılmaktadır. Ancak, sekestrasyona uğrayan beyaz kürelerin infeksiyon varlığında dolaşıma geçerek normal fonksiyon görebildikleri anlaşılmaktadır. Buna karşın erit­rositler metabolik olarak daha erken dönemde etkilenirler ve kırmızı pulpada çok çabuk ortamdan uzaklaştırılırlar.

 

Splenomegali Nedenleri

Splenomegali yapan nedenler arasında herediter veya akkiz hemolitik anemiler, infeksiyonlar, konjestif nedenler, infiltratif hastalıklar ve nadiren tümörler sayılabilir. Bunla­rın bir kısmı masif splenomegaliye yol açar. Masif Spleno­megali yapan nedenler Tablo 2′de özetlenmiştir.

 

Splenomegalide aneminin bir nedeni eritrositlerin özel­likle dalaktaki artan plazma içinde kısmen dilüsyona uğra­masıdır.

 

Hipersplenizm – Splenomegali Tedavisi

Hipersplenizmin tedavisi splenektomidir. Hipersplenizm varlığında ve dolaşımdaki kan hücrelerinde belirgin bir azalma olduğu takdirde splenektomi yapılacak olursa bir­kaç hafta içinde kan sayımları normal değerlere ulaşır. Ay­rıca splenektomi sonrası portal dolaşımdaki kan hacmi azalır ve portal hipertansiyon düzelir. Splenektominin bazı riskleri vardır. Koruyucu filtre görevi ortadan kalktığı için bazı genç yaştaki hastalarda bakteriyemi veya septisemi iz­lenebilir. Bu çocuklara özellikle pnömokok infeksiyonlarm-dan koruyucu pnömokok aşısı veya penisillin ile profilaksi uygulanabilir.

 

Bazı hastalarda splenektomi sonrasında çok belirgin trombositoz izlenebilir ve tromboembolik komplikasyolar görülebilir. Splenektomi öncesi dikkate alınacak hususlar ve cerrahın cevaplarını düşünmesi gereken sorular ilerleyen günlerde makalemizde belirtilecek.

 

Son yıllarda Gaucher hastalığı gibi depo hastalıkların­da ve talassemilerde total Splenektominin getireceği yan et­kileri önlemek amacıyla parsiyel splenektomi tekniği uy­gulanmaktadır. Ancak bu ameliyatların bir kısmında tekrarlayıcı hipersplenizm ihtimali vardır. Cerrahi riski yük­sek hastalarda veya kısmi splenektomi yapılması düşünü­len hastalarda gelfoam partikülleri ile dalak embolizasyonu da denenmektedir. Ancak dalak ruptürü ve dalak apse­si gibi bazı önemli komplikasyonlar rapor edilmiştir.

Bir önceki yazımız olan Depresyon Nedenleri ve Belirtileri başlıklı makalemizde Depresyon, Stres ve Uykusuzluk hakkında bilgiler verilmektedir.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz